fa بررسی جایگاه مساجد معاصر در منظر شهری بر مبنای رویکرد نشانه‌شناسی مطالعات تطبیقی معماری و شهرسازی در حوزه فرهنگی ایران the comparative studies of Architecture and Urbanism in the realm of Cultural Iran پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">مساجد در شهرهای اسلامی، یکی از عناصر نشانه‌ای در منظر شهری است که ضمن هویت&not;بخشی و معنا دادن به محیط شهری، موجب خوانایی و جهت‌دهی شهر می‌گردد؛ اما تغییر و تحولات ایجاد شده در ساختار معماری و شهرسازی معاصر، شکل و شمایل دیگری به جایگاه مساجد امروزی بخشیده است. در این تحقیق که به روش توصیفی- تحلیلی تهیه ‌شده است، نویسندگان باهدف ارتقای کیفیت بصری و معنایی مناظر شهری به بررسی جایگاه مساجد معاصر در منظر شهرهای امروزی می‌پردازند. جامعه آماری تحقیق دانشجویان ارشد معماری و شهرسازی دانشگاه آزاد زنجان در سال 1400-1401 به تعداد 78 نفر هستند. نمونه آماری نیز طبق فرمول کوکران به تعداد 65 نفر به ‌صورت هدفمند از میان جامعه آماری انتخاب ‌شده است. ارزیابی‌ها بر پایه رویکرد نشانه‌شناسی در قالب سه بعد &laquo;کالبدی&raquo;، &laquo;عملکردی&raquo; و &laquo;معنایی&raquo; با 16 معیار، از طریق آزمون‌های آماری تی تک&not;نمونه‌ای و رگرسیون چند متغیره انجام پذیرفته است. بررسی‌ها نشان می‌دهد ازنظر جامعه آماری، میزان تحقق‌پذیری نشانه‌ای بودن مساجد معاصر، در سطح متوسط و حتی پایینی قرار دارد؛ به‌طوری‌که بعد &laquo;کالبدی&raquo; با میانگین 19/3 نسبت به بعد عملکردی، 98/2 و بعد معنایی 74/2 دارای تحقق‌پذیری بیشتری است. در میان معیارها نیز، معیار &laquo;شکل و فرم بنا&raquo; با میانگین 524/3 و معیار &laquo;هویت مکان&raquo; با میانگین 014/2 به ترتیب بیشترین و کمترین میزان تحقق‌پذیری را دارند. نتایج تحقیق بیانگر این است که در روند مدرن شدن شهرها، مساجد به‌عنوان عناصر نشانه‌ای هویت‌ساز در درجه دوم اهمیت قرارگرفته و با از دست دادن رابطه خود با ساختار شهر و محلات، عملکرد آن‌ها نیز تغییر یافته است.&nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Mosques in Islamic cities are one of the symbolic elements in the urban landscape that, while giving identity and meaning to the urban environment, make the city readable and oriented; But the changes and transformations created in the architectural structure and contemporary urban planning have altered the shape and image to the position of today&#39;s mosques. In this research, which was conducted in an analytical-comparative way, the authors investigate the role of contemporary mosques in the landscape of today&#39;s cities with the aim of improving the visual and semantic quality of urban landscapes. The statistical population of the research is 78 students of Architecture and Urban Planning of Azad University of Zanjan in the year 1400-1401. According to Cochran&#39;s formula, the statistical population is 65 randomly selected from the statistical population. The evaluations are based on the semiotic approach in the form of three dimensions &quot;physical&quot;, &quot;functional&quot; and &quot;meaning&quot; with 16 criteria, through sample t-test and multivariate regression. Surveys show that, from the point of view of the statistical community, the level of realizability of contemporary mosques as a sign is at an average or even low level; So that the &quot;physical&quot; dimension with an average of 3.19 has more realizability compared to the functional dimension, 2.98 and the semantic dimension 2.74. Among the criteria, the criteria of &quot;shape and form of building&quot; with an average of 3.524 and the criterion of &quot;place identity&quot; with an average of 2.014 have the highest and lowest levels of realizability, respectively. The results of the research indicate that in the process of modernization of cities, mosques hold secondary importance as symbolic elements of identity building, and by losing their connection with the structure of the city and neighborhoods, their function has also changed.</span></span></span></div> منظر شهری, نشانه‌شناسی, مساجد معاصر, نماد, نشانه Urbanscape, Semiotics, Contemporary Mosques, Symbols, Sign 129 148 http://ciauj-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-975-1&slc_lang=fa&sid=1 Farnaz Mohammadhasani فرناز محمدحسنی mehrazi.iauz.ac@gmail.com 10031947532846006817 0009-0009-7397-0749 No Department of Architecture, Zanjan branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran گروه معماری، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران Majid Shahbazi مجید شهبازی majidshahbazi57@gmail.com 10031947532846006818 10031947532846006818 Yes Department of Architecture, Zanjan branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran گروه معماری، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران Hooman Sobouti هومن ثبوتی hoomansobouti@znu.ac.ir 10031947532846006819 10031947532846006819 No Department of Architecture, Zanjan branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran گروه معماری، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران