fa نقش وقف در طرح های توسعه شهری از منظر نهادگرایی در ایران: ارائه یک چارچوب تبیین گر مطالعات تطبیقی معماری و شهرسازی در حوزه فرهنگی ایران the comparative studies of Architecture and Urbanism in the realm of Cultural Iran پژوهشي Original Article <p dir="RTL" style="text-align: justify;">عامل مذهبی و وقف دو عامل واجد اهمیتی می‌باشند که در ساختار اصلی شهرهای اسلامی و به خصوص ایران تأثیر به سزایی داشته است و عام المنفعه ترین انفاق جهت توسعه شهری در شهرهای اسلامی وقف می‌باشد. با توجه به اینکه امروزه هدایت و توسعه شهرها تحت عنوان طرح‌های توسعه شهری صورت می‌پذیرد و این طرح‌ها از اسنادی محسوب می‌شوند که به مدیران کمک می نمایندکه با نگاهی بلند مدت در پی ساختن چشم اندازی مطلوب از شهر باشند. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک چارچوب تبیین‌گر در خصوص نقش وقف در طرح‌های توسعه شهری از منظر نهادگرایی در ایران صورت پذیرفته و برای انجام آن چهار گام طی گردیده است: در گام اول شناسایی و بررسی مقالات و رساله‌های مرتبط با موضوع پژوهش و سپس در گام دوم جایگاه وقف در طبقه بندی نهادها مورد بررسی قرار گرفته است، در گام سوم نهادهای رسمی و غیر رسمی وقف شناسایی گردیده و در گام آخر به تأثیر این نهادها در مراحل تهیه، تصویب و اجرای طرح‌های توسعه شهری مورد واکاوی قرار گرفته است. لذا این پژوهش، پژوهشی کیفی می‌باشد که اطلاعات آن از طریق تحلیل پژوهش‌های صورت‌گرفته که به صورت سیستماتیک انتخاب گردیده حاصل شده است لذا در دسته فراتحلیل قرار گرفته و &nbsp;از نظر کاربست نتایج جز پژوهش‌های کاربردی محسوب می گردد. یافته های پژوهش نشان می‌دهد که وقف در ابتدا به صورت یک سری هنجارها و &nbsp;آداب و رسوم مذهبی بوده که کم کم به صورت یک نهاد رسمی تبدیل شده و در زیر مجموعه نهادهای حاکمیتی قرار گرفته است. هرچند در دید اول نقش نهادهای رسمی به دلیل پشتوانه قانونی و اجرایی در مراحل مختلف این طرح‌ها مهمتر به نظر می‌رسد ولی نمی‌توان نقش نهادهای غیر رسمی وقف را در مراحل مختلف طرح‌های توسعه شهری انکار نمود در نتیجه کلیه نهادهای رسمی و غیر رسمی در مراحل مختلف طرح های توسعه مؤثر می‌باشند.</p> <div style="text-align: justify;">The religious factor and endowments are two significant elements that have profoundly influenced the fundamental structure of Islamic cities, especially in Iran. Among various forms of charitable giving aimed at urban development in these cities, endowments are particularly beneficial. Currently, city management and development are guided by urban development plans that help managers construct a desirable long-term vision for their cities. This research aims to provide an explanatory framework regarding the role of endowments in urban development plans from an institutionalist perspective in Iran. To achieve this goal, the research follows four steps: In the first step, relevant articles and theses related to the research topic are identified and reviewed. The second step involves examining the position of endowments within the classification of institutions. In the third step, both formal and informal endowment institutions are identified. Finally, the impact of these institutions on the preparation, approval, and implementation stages of urban development plans is analyzed. This research is qualitative in nature and is based on a systematic analysis of existing studies, categorizing it as a meta-analysis. It is also considered an applied research study due to its practical applications. The findings suggest that the concept of endowment initially emerged as a series of norms and religious customs, which gradually evolved into a formal institution that falls under the category of governing institutions. While formal institutions may seem more significant at first glance due to their legal and executive backing in various stages of urban development plans, the influence of informal endowment institutions should not be underestimated. Consequently, both formal and informal institutions play vital roles in various phases of development plans, as indicated in a conceptual framework.</div> وقف, شهر اسلامی- ایرانی , طرح های توسعه شهری, نهادگرایی Endowment, Islamic-Iranian City, Urban Development Plans, Institutional Approach 235 268 http://ciauj-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-1296-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Vafaei مهدی وفائی mahdi_3994@yahoo.com 10031947532846007551 0009-0005-2991-8282 No Faculty of Architecture and Urban Planning, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران Mohammad Massoud محمد مسعود massoud53@live.com 10031947532846007552 10031947532846007552 No Faculty of Architecture and Urban Planning, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران Homayoon Nooraie همایون نورائی hnooraie@gmail.com 10031947532846007553 10031947532846007553 Yes Faculty of Architecture and Urban Planning, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران