fa تبیین مولفه‌های منظر شهری تاریخی بازار اهر با رویکرد ارتقاء حس تعلق مکانی مطالعات تطبیقی معماری و شهرسازی در حوزه فرهنگی ایران the comparative studies of Architecture and Urbanism in the realm of Cultural Iran پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">منظر شهری تاریخی (HUL) با رویکردی کل نگر و مبتنی بر ارزش ها در صدد حفظ، توسعه و در عین حال ارتقا کیفیت فضاهای شهری است. لکن امروزه به دلیل بی توجهی نسبت به وجوه نرم محیط همچون معنا، ناهنجاری-های بصری در شهرها دیده می شود. بر این اساس پژوهش حاضر با روش آمیخته و راهبرد تحلیل محتوا و استدلال منطقی به دنبال بازخوانی لایه های منظر شهری تاریخی بر مبنای نظریه های کارشناسان، اسناد بین-المللی و نظرسنجی از متخصصین و مردم در بستر یکی از صناعت های فاخر معماری اسلامی ایران در شهر اهر، یعنی بازار تاریخی آن است تا از برآیند آنها راهکارهایی عملی برای بازآفرینی معنایی در خصوص گسست میان منظر تاریخی و فعلی بازار اهر ارائه دهد. بدین ترتیب جهت نیل به هدف یاد شده ارزش های احصاء شده توسط محققین در محدوده بازار با اخذ پرسش نامه محقق ساخته از جامعه آماری 88 نفری از کسبه، ساکنین محدوده و شهروندان که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده بودند؛ بازتعریف و تحلیل محتوا شدند. روایی پرسش نامه به روش محتوایی و صوری با کمک 8 نفر از صاحبنظران بررسی و محتوای آن تایید گردید. همچنین پایایی آن از طریق محاسبه نرخ ناسازگاری (CR<0.1) و شاخص آنتروپی کنترل شد. تحلیل نتایج نشان داد: ارزش های منظر، فرهنگی، اجتماعی و تاریخی ـ خاطره ای دارای بیشترین وزن در محدوده بازار بودند که با بسط آنها به منظر شهری تاریخی در محدوده بافت تاریخی شهر، شریان های تجاری روباز در امتداد بازار سرپوشیده، نوع فعالیت ها و تعاملات اجتماعی، تجاری و فرهنگی با کارکرد اولیه خود در بافت تاریخی، جلوه های بصری محیط مصنوع در حوزه نفوذ کانون های تاریخی مرکز شهر، شبکه راه های اصیل داخلی شهر و مسیرهای دارای قابلیت فضاسازی و استقرار فعالیت، به عنوان اصلی ترین عناصر سازنده منظر شهری تاریخی مورد شناسایی قرار گرفت.</div> <div style="text-align: justify;">Historic Urban Landscape (HUL), with a holistic and value-based approach, aims to preserve, develop, and enhance the quality of urban spaces. However, neglecting the intangible aspects of the environment, such as meaning and cultural significance, has led to visual and experiential anomalies in contemporary cities. Accordingly, the present study employs a mixed-method approach, combining content analysis and logical reasoning, to reinterpret the layers of the historic urban landscape based on expert theories, international documents, and surveys of both specialists and the public, focusing on one of the prominent examples of Islamic Iranian architecture in the city of Ahar&mdash;the historic bazaar. The study seeks to derive practical strategies for the semantic revitalization of the bazaar, addressing the gap between its historic and current conditions. To this end, the values identified by researchers within the bazaar area were redefined and analyzed through a researcher-developed questionnaire administered to a purposively selected sample of 88 participants, including shopkeepers, local residents, and citizens. The questionnaire&rsquo;s content validity was confirmed through evaluation by eight experts, while its reliability was controlled using the inconsistency rate (CR < 0.1) and entropy index based on field data. The analysis revealed that landscape, cultural, social, and historical-memorial values carried the greatest weight within the bazaar. Expanding these values across the historic urban fabric, open-air commercial corridors extending from the covered bazaar, types of activities and social, commercial, and cultural interactions consistent with the original urban functions, visual qualities of the built environment within the influence zones of historic centers, the original internal street network, and spatially adaptable routes were identified as the primary components shaping the historic urban landscape.</div> منظر شهری تاریخی, بازار اهر, شهر اهر, لایه‌های منظر, حس تعلق مکانی, بازآفرینی شهری Historic Urban Landscape, Ahar Bazaar, Ahar City, Landscape Layers, Sense of Place, Urban Regeneration 81 114 http://ciauj-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-1370-1&slc_lang=fa&sid=1 Ahad Beheshti Asl احد بهشتی اصل abeheshti@tvu.ac.ir 10031947532846007954 0009-0008-6235-0811 Yes Department of Architecture and Urban Planning ring, Technical and Vocational University (TVU), Tehran, Iran گروه مهندسی عمران و معماری، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران Mohammad Reza Ebrahimi محمدرضا ابراهیمی mrebrahimi@tvu.ac.ir 10031947532846007955 0009-0000-9875-9274 No Department of Architecture and Urban Planning ring, Technical and Vocational University (TVU), Tehran, Iran گروه مهندسی عمران و معماری، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران