Culture of Islamic Architecture and Urbanism

fa روح طبیعت در معماری خانه‌های مسلمانان عصر صفوی با تأکید بر روح زمانه The Spirit of Nature in the Architecture of Muslim Houses in the Safavid Era With an Emphasis on the Spirit of the Age شناسايي شكل زندگي مبتني بر سه مولفه کالبد، سبک زندگی و مفاهیم - معانی Identifying the way of life based on the three components of the body, lifestyle and concepts - meanings پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">معماری مسکونی ایران به‌ویژه در عصر صفوی، تجلی‌گاه تعامل عمیق طبیعت و روح حاکم بر زمانه بود. در عصر حاضر، با تغییر سبک زندگی، ارتباط با وجوه طبیعت در معماری مسکونی، به‌ویژه وجه معنایی آن مورد بی‌توجهی‌ قرار دارد. این پژوهش با هدف ارائه مدلی مفهومی از معماری مسکونی ایران با تأکید بر رابطه روح زمانه و طبیعت، در معماری خانه‌های مسلمانان صفویه بعنوان الگویی در تمدن اسلامی صورت پذیرفت. اهداف فرعی: 1)تبیین ارتباط طبیعت و معماری خانه ایرانی در اندیشه و دوره اسلامی، 2) بازشناخت روح زمانه در معماری مکتب اصفهان، 3) بازشناخت صور طبیعت در معماری خانه‌های مسلمانان دوره صفویه، و چگونگی ارتباط بین وجوه آن‌ و روح زمانه مکتب اصفهان. روش پژوهش، کیفی و در ترکیب با رویکرد روح زمانه است. راهبردهای توصیفی-تحلیلی، استدلال منطقی همراه با بررسی نمونه‌های موردی بکار گرفته شدند. در رویکرد روح زمانه، مستندات معماری در ارتباط با طبیعت:تجارب میدانی، نگاره‌های ایرانی و سفرنامه‌هاست. داده‌ها از طریق تحلیل منابع تاریخی و پژوهشی گردآوری شدند و با استدلال منطقی (قیاس و استقرا) و تطبیق با نمونه‌ خانه‌های مسلمانان صفوی، مدل مفهومی تدوین گردید. یافته‌ها نشان می‌دهند؛ روح زمانه در مکتب اصفهان، با مؤلفه‌های: «حکمت متعالیه»،«اساتید و حکمای شاخص»،«نظامات معمار و معماری»و«هنرهای وابسته و پیوسته معماری» رابطه‌ منطقی و معناداری با مهم‌ترین مولفه‌های روح طبیعت، (بترتیب):«وحدت صورت، ذات و معنا»،«پیوند صورت و ذات»،«ذات طبیعت»،«معنای طبیعت» و شاخص‌های معماری خانه‌های مسلمانان عصر صفوی در آن‌ها (24 شاخص) دارند. مولفه حکمت متعالیه دارای رابطه‌ای تنگاتنگ با سایر مولفه‌های روح زمانه است. اصول، جزء مولفه‌ها و شاخص‌های معماری برگرفته از روح زمانه، در تناظری منطقی، رابطه بین مولفه‌های اصلی روح طبیعت (معنا، ذات و صورت)، شاخص های وجوه صور طبیعت و مولفه های روح زمانه را در معماری مسکونی شکل داده‌اند. مدل نهایی تأکید می‌کند که صور طبیعت، جهت تجلی معانی طبیعت در فضای سکونت، در پیوند با ذات طبیعت، تعریف می‌شود و یک حقیقت وحدت‌آفرین را در عین تنوع محقق می‌سازد.</div> <div style="text-align: justify;">Iranian residential architecture, particularly during the Safavid era, manifests a profound interaction between nature and the Zeitgeist (spirit of the time)—a semantic bond that has been largely neglected in contemporary housing amidst changing modern lifestyles. This study aims to provide a comprehensive conceptual model of Iranian residential architecture, emphasizing the inherent relationship between the spirit of the time and nature as observed in the architecture of Muslim homes during the Safavid era, serving as a key paradigm within Islamic civilization. The research addresses three primary objectives: 1) elucidating the connection between nature and domestic architecture within Islamic thought; 2) identifying the unique Zeitgeist characterizing the Isfahan School; and 3) exploring how natural forms in Safavid dwellings correlate with this spirit of the time. The methodology is qualitative and descriptive-analytical, utilizing logical reasoning and case study analysis. Data collection synthesizes historical architectural documents, field observations, analysis of classical Persian paintings, and travelogues. Findings are synthesized through deduction and induction, ensuring a rigorous academic foundation. The results demonstrate that the Zeitgeist of the Isfahan School—structured around the components of ‘Transcendent Wisdom,’ ‘prominent masters and sages,’ ‘architectural systems,’ and ‘integrated architectural arts’—exhibits a profound and meaningful relationship with the ‘Spirit of Nature.’ This manifests in four key dimensions: the ‘unity of form, essence, and meaning,’ the ‘bond between form and essence,’ the ‘essence of nature,’ and the ‘meaning of nature,’ all articulated through 24 specific architectural indicators found in Safavid homes. ‘Transcendent Wisdom’ acts as the core mediator with all other elements. Ultimately, this conceptual model confirms that physical manifestations of nature in living spaces are intentionally designed to evoke deeper meanings, effectively realizing a unity-creating truth that harmonizes the diverse aspects of the domestic environment.</div> روح زمانه, طبیعت, خانه‌های مسلمانان, معماری صفوی, مکتب اصفهان Spirit of the Time, Nature, Muslim Homes, Safavid Architecture, Isfahan School 0 0 http://ciauj-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-96-3&slc_lang=fa&sid=1 Mahdiye Mohammadi Jamal مهدیه محمدی جمال m.mohamadijamal@modares.ac.ir 10031947532846008494 0009-0007-2203-8826 No Department of Architecture, Faculty of Art & Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Mohammad Reza Bemanian محمدرضا بمانیان bemanian@modares.ac.ir 10031947532846008495 10031947532846008495 Yes Department of Architecture, Faculty of Art & Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Mahdi Motamedmanesh مهدی معتمدمنش m.motamed@modares.ac.ir 10031947532846008496 10031947532846008496 No Department of Architecture, Faculty of Art & Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Khosro Daneshjoo خسرو دانشجو khdaneshjoo@modares.ac.ir 10031947532846008497 10031947532846008497 No Department of Architecture, Faculty of Art & Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران