fa مطالعه ای بر آموزش طراحی مسکونی در دانشگاه؛ از نیازهای کالبدی تا خودشکوفایی مکانی (مطالعه موردی: تحلیل کیفی روند تدریس درس طرح ۲ معماری در آتلیه های معماری دانشگاه یزد) شناسايي شكل زندگي مبتني بر سه مولفه کالبد، سبک زندگی و مفاهیم - معانی Identifying the way of life based on the three components of the body, lifestyle and concepts - meanings پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">این پژوهش به بررسی کیفیت آموزش طراحی مسکونی در دانشگاه یزد می‌پردازد و به دنبال شناسایی شکاف‌های آموزشی در درس طرح ۲ است. مسئله اصلی پژوهش، غلبه نگاه کالبدی و اقتصادی بر مفهوم سکونت در آموزش معماری است که موجب می‌شود طراحی مسکونی به ترسیم صرف پلان محدود شود و از بُعد انسانی، فرهنگی و روان‌شناختی سکونت فاصله بگیرد. روش پژوهش، نظریه برخاسته از زمینه است و داده‌ها از طریق مصاحبه عمیق با اساتید، مشاهده مستقیم آتلیه طرح ۲ و تحلیل پروژه‌های دانشجویی در دانشگاه یزد جمع‌آوری شده است. برای اعتبارسنجی یافته‌ها از دو چارچوب سرفصل‌های مصوب درس طرح ۲ و هرم نیازهای مازلو. در این پژوهش، نظریه مازلو نه به‌عنوان فرضیه قابل اثبات یا رد، بلکه به‌عنوان ابزار ارزیابی چک‌لیستی برای شناسایی لایه‌های نیازهای انسانی در طراحی مسکونی به‌کار گرفته شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آموزش طرح ۲ در پاسخ به نیازهای زیستی، کالبدی و ایمنی عملکرد نسبتاً خوبی دارد، اما هرچه به سطوح بالاتر هرم نیازها حرکت می‌کنیم، میزان توجه اساتید کاهش می‌یابد. به‌طور مشخص، نیاز به تعلق، انعطاف‌پذیری و شخصی‌سازی فضاها، روابط همسایگی، تعاملات اجتماعی و نیازهای شناختی و زیبایی‌شناختی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند. همچنین جنبه‌های فرهنگی و بومی، جزئیات معماری نما، اقتصاد ساخت و خانواده، و کیفیت مصالح در آموزش ناکافی هستند. نتیجه‌گیری کلیدی پژوهش بیانگر وجود یک الگوی نزولی در آموزش است: هرچه از نیازهای پایه به سمت نیازهای عالی حرکت می‌کنیم، عمق و دقت آموزش کاهش می‌یابد. این شکاف آموزشی مانع از آن می‌شود که دانشجو از مرحله طراحی &laquo;سرپناه عملکردی&raquo; به خلق &laquo;مکان زندگی معنادار&raquo; برسد. پژوهش نتیجه می‌گیرد که بازنگری اساسی در آموزش طراحی مسکونی ضروری است؛ آموزشی که از تمرکز صرف بر کالبد و عملکرد فاصله بگیرد و به ابعاد انسانی، فرهنگی، اجتماعی و روان‌شناختی سکونت توجه جدی داشته باشد تا طراحی مسکونی بتواند به نیازهای چندلایه و پیچیده زندگی انسان پاسخ دهد.</div> <div style="text-align: justify;">This study examines the quality of residential design education at Yazd University and identifies educational gaps in the Architectural Design Studio 2 course. The central problem is the dominance of physical and economic concerns over the concept of dwelling, which reduces residential design to floor-plan drafting and distances it from the human, cultural, and psychological dimensions of living. The research adopts Grounded Theory. Data were collected through in-depth interviews with faculty members, direct observation of Design Studio 2 sessions, and analysis of student projects. Findings were validated against two frameworks: the officially approved course syllabus and Maslow&rsquo;s hierarchy of needs. Maslow&rsquo;s theory is used not as a hypothesis to test, but as a checklist-based evaluative tool to map how different layers of human need appear in residential design education. Results show that the course addresses physiological, physical, and safety needs relatively well. As analysis moves toward higher levels of the hierarchy, instructor attention gradually decreases. Needs related to belonging, spatial flexibility and personalization, neighborhood relations, social interaction, and cognitive and aesthetic experience receive less emphasis. Cultural and local considerations, fa&ccedil;ade detailing, construction and family economics, and material quality are also insufficiently integrated into teaching. The study identifies a descending educational pattern: depth and precision decline as instruction shifts from basic needs toward higher-level human needs. This gap limits students&rsquo; ability to move beyond designing a functional shelter toward creating a meaningful place to live. The research concludes that residential design education requires fundamental revision moving beyond a purely physical and functional focus to seriously engage the human, cultural, social, and psychological dimensions of dwelling, so that design can respond to the multilayered complexity of everyday life.</div> نیازهای انسان , مازلو, فرآیند آموزش دانشگاهی, طراحی مسکونی Human Needs, Maslow, University Education Process, Residential Design 0 0 http://ciauj-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-828-2&slc_lang=fa&sid=1 Mozafar Mohajeri مظفر مهاجری mohajerimozafar@uk.ac.ir 10031947532846008478 0009-0006-9172-2077 Yes Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran گروه معماری، دانشکده هنر و معماری صبا، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران Dariush Tajabadi Pour داریوش تاج آبادی پور dariush.tajabadi@art.uk.ac.ir 10031947532846008479 0009-0006-3864-4102 No Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran گروه معماری، دانشکده هنر و معماری صبا، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران