Culture of Islamic Architecture and Urbanism

fa چگونگی تأثیر هماهنگی به عنوان یکی از ملاک‌های زیبایی از منظر فلسفه اسلامی بر روحانیت فضای داخلی مسجد The Effect of Coordination as a Criterion of Aesthetics with Regard to Islamic Philosophy on the Spirituality of the Interior Space of Mosques فرهنگ و سبك زندگي Culture & lifestyle پژوهشي Original Article کیفیت فضای داخلی هر بنایی باید پاسخگوی نوع زندگی باشد که به آن واسطه، کالبد آن شکل گرفته است. مساجد نیز به عنوان یکی از بناهای شاخص معماری اسلامی از این اصل مستثنی نیستند. بنابراین در طول تاریخ نوع زندگی که در داخل مساجد جریان داشته (عبادت کردن) تغییری نکرده است و از طرفی مقوله زیبایی به عنوان یکی از مفاهیم مهم در معماری اسلامی مطرح بوده و نمود داشته است. با این مقدمه، «چگونگی ارتباط بین مفهوم زیبایی و کیفیت فضای داخلی مسجد» از مساله‌های اصلی پژوهش حاضر بوده و در طول این تحقیق سعی شده به بررسی و ارزیابی چگونگی تاثیرهماهنگی به عنوان یکی ازملاک‌های زیبایی از منظر فلسفه اسلامی بر کیفیت فضای داخلی مسجد پرداخته شود. بنابراین فرضیه اصلی پژوهش اینگونه تدوین شده است که «هماهنگی با تاثیرگذاری بر تک‌تک و همچنین با تاثیرگذاری بر تعامل بین مولفه‌های عناصر فضا، بر روحانیت فضای داخلی مسجد اثربخش است». از آنجا که مساجد تاریخی به عنوان بارزترین نمونه تجلی هنر و معماری اسلامی مطرح می‌شوند؛  فرضیه‌ حاضر نیز روی مسجد شیخ لطف‌الله مورد آزمون قرار گرفته است. بدین منظور از 40 نفر از متخصصین حوزه‌ معماری و معماری اسلامی در شهر تبریز که از مسجد شیخ لطف‌الله بازدید کرده‌اند کمک گرفته شده‌ و برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامه و برای تحلیل و بررسی آنها از نرم افزار spss استفاده شده است‌. بعد از تحلیل یافته‌های پژوهش‌، نتایج بدست آمده نشان می‌دهد که اولا بین هماهنگی و روحانیت فضای داخلی مسجد ارتباطی معنی‌دار وجود دارد. ثانیاً هماهنگی نه تنها درتک‌تک مولفه‌های سازنده‌ فضای داخلی مسجد بر روحانیت آن اثر می‌گذارد بلکه هماهنگی در تعامل بین مولفه‌ها نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. این بدان معنی است که تک‌تک مؤلفه‌ها، کالبد بنا را بوجود نمی‌آورند بلکه ارتباط بین مؤلفه‌ها و تأثیر و تأثرشان بر هم است که کالبد بنا و به طبع آن کیفیت فضایی آن کالبد را می‌سازند. The quality of interior space of each building should be amenable to the life type according to which its structure has been created. Mosques as distinctive structures of Islamic Architecture, observe this principle, as well. The main activity occurring in the mosques, i.e. praying, has not changed during the history and their aesthetic characteristics as a fundamental concept in Islamic Architecture have always been under attention in all stages. With this background, this paper tries to study how Aesthetics and the quality of interior space of mosques are related and how coordination as one of the aesthetic criteria with regard to Islamic philosophy affects the quality of interior space of mosques. It seems that the relationship between these two concepts should be considered both in parts and as a whole. So the main hypothesis of this study is that “coordination affects the spirituality of interior space of mosques by influencing the elements of space and the interaction that exists between these elements”. Since the historical mosques are the most prominent instances of Islamic art and architecture, Sheikh Lotfollah mosque is considered in this study. In order to determine the extent to which coordination affects the spirituality of interior space, 40 specialists in architecture and Islamic architecture in Tabriz, who had previously visited Sheikh Lotfollah, participated in this study. The data gathering instrument was a questionnaire, consisting of two parts. In the first part, 15 direct questions were asked in order to examine the impacts of coordination between the elements of space on the spirituality of the mosque, and in the second part, 20 indirect questions were asked to evaluate the interaction between the elements of interior space of Sheikh Lotfollah mosque. Moreover, some photos of interior space of Sheikh Lotfollah with high resolution and great quality were given to the participants along with the questionnaires. Then all the questionnaires were analyzed by the SPSS software and the results were discussed using qualitative methods. The results indicate that not only is there a significant relationship between coordination and the spirituality of the interior space of mosques, but also coordination significantly affects individual elements that create the spirituality of the interior space of mosques as well as the interaction that exists between these elements. It means that, individual elements cannot create the framework of a building by themselves, rather, the interaction between the elements and the effects they have on each other is essential in this regard.  Considering the coordination of each element of interior space, it can be claimed that the items of material and color have the most influence on the spirituality of the space and when the interaction between the elements and their coordination is being examined, proportion and color have the most impact on the spirituality of the space. هماهنگی, زیبایی, مسجد, فضای داخلی, روحانیت فضا. Coordination, Aesthetics, Mosque, Interior Space, Spirituality. 1 12 http://ciauj-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-225-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Karimzadeh Halimi حسین کریم‌زاده حلیمی 10031947532846003290 10031947532846003290 No Tabriz Islamic Art University دانشگاه هنر اسلامی تبریز Mohamad Reza Chenaghlou محمدرضا چناقلو mrchenaghlou@sut.ac.ir 10031947532846003291 10031947532846003291 Yes Sahand University of Technology دانشگاه صنعتی سهند