Culture of Islamic Architecture and Urbanism

fa مؤلفه‌های مسکن مطلوب در تعامل با محیط‌ زیست مبتنی بر اندیشه‌های اسلامی Attributes of an Ideal Eco-Friendly Residence based on Islamic Tenets مفهوم سازي نظريه پردازي در معماری و شهرسازی اسلامی Conceptualization of theorizing in Islamic architecture and urban ism پژوهشي Original Article ‌‌محیط&rlm;‌زیست محل زندگی و تأمین&rlm;‌کنندۀ اصلی‌&rlm;ترین نیازهای انسان است. این در حالی است که مشکلات محیط&rlm;‌زیست امروزه به بحران جهانی تبدیل شده است. سرآغاز مشکلات زیست&rlm;‌محیطی را شاید بتوان انقلاب صنعتی و نیاز بیشتر به مسکن و گسترش شهرنشینی و به&rlm;‌تبع آن بهره&rlm;‌گیری بی‌&rlm;رویّه از طبیعت دانست. با ورود مدرنیته به ایران و تقلید همه&rlm;‌جانبه از غرب، ایران نیز به عرصۀ ساخت&rlm;‌وسازهای بی&rlm;‌رویّه و استفادۀ حداکثری از منابع طبیعی و به تبع آن تخریب محیط&rlm;‌زیست تبدیل شد. این در حالی است که در ایران پیشینه‌&rlm;ای غنی از اندیشه&rlm;‌های اسلامی وجود دارد و توجه به این اندیشه&rlm;‌ها می&rlm;تواند راه‌گشای این مشکل باشد. مسئلۀ مسکن و تبیین نقش رابطۀ سه&rlm;‌جانبۀ انسان، طبیعت و معماری از مهم&rlm;ترین جنبه&rlm;‌های زندگی انسان است و این سؤال مطرح می&rlm;‌باشد که دین اسلام چه معیارها و اصولی را برای دستیابی به مسکن مطلوب معرفی می&rlm;‌کند؟ بدین منظور در این مقاله با مطالعۀ اندیشه&rlm;‌های اسلام، نحوۀ دستیابی به مسکن مطلوب بررسی گردید و با استفاده از نظریۀ «داده&rlm;‌بنیاد متنی» معیارهای دستیابی به مسکن مطلوب اسلامی که در تعامل با محیط&rlm;‌زیست باشد، بررسی شد؛ و به منظور درک آنچه باید اتفاق بیفتد تا به اصول مسکن مطلوب دست یابیم، مقایسه&rlm;‌ای بین تفاوت&rlm;های موجود بین معیارهای مسکن مطلوب اسلامی و مسکن معاصر در ایران صورت گرفت. نتایج تحقیق نشان می&rlm;‌دهد چهار اصل «وحدت&rlm;‌گرایی»، «تعادل»، «ارتباط با طبیعت» و «ایمان و تدین» اصول اساسی در دستیابی به تعامل با محیط هستند که باید در طراحی مسکن مد نظر قرار گیرند. همچنین در این مسیر، مدلی برای دست‌یابی به مسکن مطلوب اسلامی ارائه گردید. این مدل نشان می&rlm;دهد که مسکن اسلامی می&rlm;‌تواند به بازگرداندن هویت به آثار معماری، کاهش آسیب به محیط&rlm;‌زیست و احیای فرهنگ اسلامی در عین بهبود روابط اجتماعی و توسعۀ اقتصادی کشور در زمینه&rlm;‌های مختلف از جمله بهره‌&rlm;وری انرژی و حفظ منابع طبیعی کمک کند.   Whilst environment is man’s habitat and supplies his most essential needs, the environmental issues have become a global crisis. The issues may be traced back to the industrial revolution and the ensuing need for more residences and expansion of urbanism and consequently the unleashed exploitation of nature. Apart from the extensive changes it required, the revolution was associated with the departure from religious thoughts in favor of the spread of such modern philosophical principles as individualism, rationalism, changed status of the God and human, and the idea that man must dominate the nature, thus man beginning to neglect and turn his back on the environment. With the arrival of modernity to Iran and the Iranians imitation of the West, indiscriminate constructions and maximum use of natural resources was begun and it had dire consequences which were followed by the destruction of the environment, notwithstanding its prolonged and rich history of Islamic thoughts, which would have been of profound help in preventing the mentioned repercussions had they been invoked. Through a close look at the Islamic teachings one can easily find instructions that reveal the general position of Islam on how the natural sources must be used with the due regard to the ensuing environmental issues. On the other hand, in the monistic view resulting from the Islamic culture none of the phenomena and subjects related to human life are independent of each other. Therefore when Islam speaks of the protection of the environment, it means paying attention to it in all aspects of man’s life.  One of the most important aspects of human life is considering the pivotal role of accommodation and the interaction between human, nature and architecture. In this paper the question is that what criteria and principles for achieving the optimal housing are introduced by Islam. For this purpose, in this paper by studying Islamic thoughts, the ways which help to achieve ideal accommodation are discussed. Thus, with the Grounded theory as the research method, the criteria of an Islamic eco-friendly ideal house are explored. In the end, parameters of the ideal and contemporary houses are compared to pin point the requirements necessary to achieve an optimal residence. The results showed that unity, balance, interaction with nature, and faith and religiosity are the basic principles of interaction with the environment that should be considered in the design of houses. Hence, a model is developed to achieve the ideal Islamic housing. This model shows that Islamic residence can contribute to restoring identity to architecture, reducing environment damages, reviving Islamic culture, improving social relationships, and economic development in various fields such as energy efficiency and conversation of natural resources. معماری اسلامی, مسکن مطلوب, تعامل با محیط‌ زیست, اندیشه‌ های اسلامی. Islamic architecture, Ideal residence, Interaction with environment, Islamic thoughts. 13 24 http://ciauj-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-111-1&slc_lang=fa&sid=1 Shahla Ghaffari Jabbari شهلا غفاری جباری 10031947532846003287 10031947532846003287 No Tabriz Islamic Art University دانشگاه هنر اسلامی تبریز Mohammad Ali Kaynejad محمدعلی کی نژاد 10031947532846003288 10031947532846003288 No Tabriz Islamic Art University دانشگاه هنر اسلامی تبریز Ayda Maleki آیدا ملکی a.maleki@tabriziau.ac.ir 10031947532846003289 10031947532846003289 Yes Tabriz Islamic Art University دانشگاه صنعتی سهند