fa تحلیلی بر پارامترهای گونه بندی مساجد تاریخی شهر تبریز مطالعات تطبیقی معماری و شهرسازی در حوزه فرهنگی ایران the comparative studies of Architecture and Urbanism in the realm of Cultural Iran پژوهشي Original Article <span style="font-size:14px;"><span style="font-family:iransans;"><span style="letter-spacing:-.15pt;">مساجد علاوه بر کارکرد آیینی و جایگاه متعالی زمینی خود، نیازمند فضاسازی مناسب در راستای رفع نیاز کاربر نیز می باشند. به واقع هرچند بهره ی بُعد روحانی وجود انسان در مساجد نمود بیشتری دارد؛ لیکن تامین حداقل های معمارانه برای تسهیل تعالی روحی انسان نیز ضروری به نظر می رسد. می توان حداقل های معمارانه را در چیدمان صحیح عملکردی، فرمی، تزیینی، فیزیکی و ... تعریف نمود و شناخت بهتر نمونه های موفق را با این رویکرد ضروری دانست. </span><br> <span style="letter-spacing:-.15pt;">مساجد تاریخی شهر تبریز که تمرکز عمده ای در بازار این شهر دارند؛ از مصادیق موفق مساجد در تبریز بشمار می آیند و همچنان پس از گذشت سالیان متمادی از ساخت آن ها مورد استقبال مخاطبان هستند. به نظر می رسد ارزیابی چراییِ این مقوله، در کنار پارامترهای معنایی، معطوف در ساختار آن ها باشد و لذا تحلیل کلی و معمارانه آن ها، امری درخور توجه خواهد بود. یکی از عمده ترین مزایای گونه شناسی بناها، تفهیم نقاط قوت و ضعف معماری نمونه ها است که در همین راستا پژوهش حاضر به روش پیمایشی در بخش میدانی، پس از واکاوی ادبیات گونه شناسی، پارامترهای گونه بندی را با ابزار دلفی استخراج نموده و به شناخت کتابخانه ای و میدانی بیش از 40 نمونه از مساجد تاریخی در شهر تبریز پرداخته است. پس از تحلیل مصداقی نمونه ها به وسیله مشاهده و واکاوی رفتار کاربران، پارامترهای گونه بندی آن ها از منظر عرصه بندی فضای داخل، اندازه فضا، شاکله داخلی، ساختار معماری، تزیینات، مصالح، نورگیری، نحوه و جبهه ورودی و ارتباط با طبیعت جمع بندی می شود. نتیجه نهایی این مطالعه منجر به شناختی جامع و در عین حال مختصر از مساجد تاریخی در شهر تبریز می گردد که می تواند مبنای گونه شناسی آن ها بوده و آغازی مناسب بر ریختار شناسی و الگوبندی مساجد تاریخی در تبریز بشمار آید.</span></span></span> <span style="font-size:14px;"><span style="font-family:times new roman;">In addition to their ritual function and sublime terres&shy;trial status, Mosques play an important role in sys&shy;temizing the various aspects of human life and activi&shy;ties.&nbsp; Mosques need an appropriate space to meet the needs of the users. Although the spiritual benefit of mankind from mosques is highly realized, minimum architectural requirements are necessary to facilitate his/her spiritual excellence. So a set of architectural requirements of a mosque such as a right layout, a true function, an appropriate form and decoration, as well as its natural structure seems necessary to be defined. Tabriz is one of the oldest cities in Iran and has many historical mosques within its urban struc&shy;ture, most of which are located at Tabriz Bazar and, due to a great number of people attending these mosques for praying and other spiritual activities, they are considered as the most successful examples. The reason for this, it seems, lies at their structures, along with other conceptual parameters. Therefore, a comprehensive study of the architectural aspects of these historical mosques can be of utmost im&shy;portance. One of the advantages of the typological study of buildings is the identification of the architec&shy;tural strengths and weaknesses of the samples in order to arrive at a deeper understanding and evalua&shy;tion of their structure. So, based on a field study, the present research attempts to extract the typological parameters of more than 40 historical mosques in Tabriz by implementing Delphi tools. In so doing, first the samples are analyzed based on the users&rsquo; behav&shy;iors and then, according to features like internal space and configuration, architectural structure, decora&shy;tions, materials, light, entry manner and relation with the environment, the typological parameters are in&shy;vestigated. The findings of this study can provide a comprehensive understanding of the historical mosques in Tabriz and build a basis for their topologi&shy;cal as well as paleontological categorization</span></span><span dir="RTL">.</span> گونه شناسی, معماری تاریخی, مسجد, تبریز. Typology, historical architecture, mosque, Tabriz. 43 64 http://ciauj-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-146-11&slc_lang=fa&sid=1 Gholamhossein Memariyan غلامحسین معماریان 10031947532846003292 10031947532846003292 No Iran University of Science & Technology دانشگاه علم و صنعت ایران Abbas Ghaffari عباس غفاری ghaffari@tabriziau.ac.ir 10031947532846003293 10031947532846003293 Yes Tabriz Islamic Art University دانشگاه هنر اسلامی تبریز Farzaneh Gholizadeh فرزانه قلی زاده 10031947532846003294 10031947532846003294 No Tabriz Islamic Art University دانشگاه هنر اسلامی تبریز