fa تحلیل تاثیر اعتقادات عرفان و تصوف بر مضامین و تزیینات کتیبه های مسجد کبود تبریز مطالعات تطبیقی معماری و شهرسازی در حوزه فرهنگی ایران the comparative studies of Architecture and Urbanism in the realm of Cultural Iran پژوهشي Original Article <p dir="RTL">مسجد کبود تبریز از آثار ابوالمظفرجهانشاه از دودمان ترکمانان قراقویونلوها است<span dir="LTR">.</span> این بنا در870 هجری قمری به کوشش و نظارت جان بیگ خاتون(زن جهانشاه) پایان یافت. در این مسجد نقوش مختلفی شامل نقش<span dir="LTR">&shy;</span>های گیاهی، هندسی و کتیبه&shy;های مختلفی دیده می<span dir="LTR">&shy;</span>شود. کتیبه های مسجد که عمدتاً با دو خط کوفی و ثلث کار شده با نگاره های اطراف خود رابطه مناسب داشته و به آن&shy;ها جنبه اعتدال و هماهنگ بخشیده است. هدف اصلی این مقاله بررسی و کشف تاثیرات عرفان و تصوف از جمله فرقه&shy;ی حروفیه بر انتخاب مضامین کتیبه ها و نوشته هاست. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی می‌باشد. روش گردآوری اطلاعات به طریق کتابخانه&shy;ای و بازدید از بنا بوده است. در مرحله بعد، تجزیه و تحلیل اطلاعات مورد بررسی قرار گرفت. بنابر یافته های تحقیق می&shy;توان گفت بیشترین تنوع استفاده از رنگ<span dir="LTR">&shy;</span>ها، از دو رنگ آبی لاجوردی در زمینه کتیبه ها و سفید در نوشتن خط متن کتیبه بهره گیری شده است، که این دو رنگ ها در نزد عرفا جنبه نمادین دارد. همچنین انتخاب انواع نقش شمسه و ستاره&shy;ای و ذکر کلمات قصار عرفانی نشان از تاثیر عرفان و تصوف در شکل&shy;گیری تزیینات این بنای بزرگ دوره قره قویونلوها دارد. در پایان این نتیجه حاصل می&shy;شود که تحولات مذهبی سده نهم مانند اعتقاد فرقه&shy;ی حروفیان در کنار تصوف و عرفان در شکل گیری مضامین نقوش و کتیبه های این بنا تاثیر بسزایی داشته است.</p> <p>Blue Mosque is one of the works by Abul Mozaffar Jahanshah bin Qara Yousef, a member of Qaraqoyounlu tribe, in Tabriz. It was completed in 870 AH under Jan Beigum Khatoon&#39;s supervision (Jahanshah&#39;s wife).This mosque consists of diverse patterns including herbal and geometric ones as well as various epigraphs. Epigraphs which are mostly recorded by Kufic and Thulth scripts are in accordance with adjacent patterns to show moderation and harmony. The main objective of this research was to determine the effect of Mysticism and Sufism, including Hurufiye faction on epigraphs&#39; content. The method employed in this paper was both descriptive and analytical. In line with this, data were collected through library research method and visiting the monument. Research findings showed that the greatest diversity of colors are specified to azure blue in epigraphs and white in epigraphs&#39; script which are symbolic in community of the mystics. Moreover, sun and star patterns as well as Arabic logion are clearly revealed the impact of Mysticism and Sufism in creating ornaments of this great building during Qaraqoyounlu&#39;s age. Last but not the least, this paper showed that religious evolutions such as the existence of Hurufiye faction&#39;s beliefs along with Mysticism and Sufism had significant impact on the formation of patterns and epigraphs&#39; contents of the building.</p> مسجد کبود, کتیبه نگاری, تصوف, عرفان, فرقه‌ی حروفیان Blue Mosque, Epigraphy, Sufism, Mysticism, Hurufiye Faction 81 96 http://ciauj-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-83-2&slc_lang=fa&sid=1 habib shahbazi shiran حبیب شهبازی شیران hshahbazi35@gmail.com 10031947532846005486 10031947532846005486 No university of mohaghegh گروه باستان شناسی mehdi hosani niya سید مهدی حسینی نیا mehdihosani@gmail.com 10031947532846005487 10031947532846005487 Yes university of mohaghegh گروه باستان شناسی mehdi kazempour مهدی کاظم پور m.kazempur63@gmail.com 10031947532846005488 10031947532846005488 No university of mohaghegh گروه باستان شناسی