fa واکاوی ارزش های پایدار بازار تاریخی شهر اصفهان در گسترۀ سازوکارهای مدیریتی سنتی آن، با تکیه بر اسناد تاریخی شناسايي شكل زندگي مبتني بر سه مولفه کالبد، سبک زندگی و مفاهیم - معانی Identifying the way of life based on the three components of the body, lifestyle and concepts - meanings پژوهشي Original Article <p style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:12px;">در طول تاریخ، بازار شهر اصفهان با بهره‌گیری از سازوکارهای مدیریتی ویژه ای توانسته بود، پویایی و تداوم خود را حفظ نماید. امروزه، با وقوع تغییرات کلان در شیوۀ زندگی و به تبع آن، ظهور نظام‌های مدیریتی نوین، بدون توجه کافی به پیشینۀ غنی آن، این بازار به مسئله‌ای پیچیده، در زمینۀ مدیریت شهری و میراثی بافت تاریخی اصفهان بدل شده و آسیب‌های جبران‌ناپذیری را تجربه کرده است. بنابراین، حفاظت و تثبیت جایگاه آن، در رویارویی با فرآیندهای توسعۀ شهری، پیوندی معنادار با راهبردهای پایدار مدیریت سنتی این بازار در گذر زمان دارد. بر همین اساس، در پژوهش حاضر تلاش شده است تا این موضوع با بهره پذیری از روش تفسیری - تاریخی، مبتنی بر جمع آوری اطلاعات بر پایۀ اسناد و مدارک توصیفی و تصویری و مطالعات میدانی مورد واکاوی قرار گیرد. بررسی ها نشان می‌دهند که سازوکارهای مدیریت سنتی بازار تاریخی اصفهان تنها به ابعاد کالبدی (ا رزش های ملموس) آن محدود نبوده اند و وجود مناسبات بازار با حکومت‌ها و نهادهای مذهبی، حضور و فعالیت تجار و بازاریان در سطوح مختلف و پیچیدگی کسب‌وکار، تنوع فعالیت‌ها، تعدد ذی نفعان و دیگر ارزش های ناملموس مستتر در آن، مدیریت جامعی را برای تضمین بقای عملکردی بازار و پایداری آن، در بطن زندگی شهری ضروری ساخته بود. این سازوکارها بر شش گسترۀ ذیل بخش پذیر هستند: الف. نظام اجتماعی و جایگاه بازار اصفهان در تعامل با ساختار شهری، ب. نظام مالکیت و مالیاتی بازار، پ. بازار عرصۀ تولید و تخصص، ت. مکان یابی فعالیت ها، ث. تأمین امنیت بازار و ج. تشکیلات اصناف و ارتباطات بیرونی و درونی آن‌ها. شناخت این ارزش‌ها در راستای تعامل با اصول نوین مدیریت میراث جهانی، به ویژه در گسترۀ شناخت عوامل بنیادین درک معنا و ارزش ذاتی میراث فرهنگی ناملموس (در پنج گسترۀ: خودشناسی، خود ترمیم نمایی، هویت فرهنگی، حفظ اصالت و انطباق با موازین حقوق بشر ) و شیوه های مدیریت سنتی بافت های تاریخی، یاری-رسان خواهد بود.</span></span></p> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times="">Throughout history, the Bazaar of Isfahan has maintained its vitality and continuity through the implementation of distinctive traditional management mechanisms. In recent times, however, with the advent of global shifts in lifestyles and the emergence of modern administrative systems&mdash;often introduced without adequate consideration of its rich historical background&mdash;the bazaar has become into a complex issue within the context of urban management and the heritage fabric of Isfahan. Consequently, safeguarding and reinforcing its status in the face of urban development processes necessitates a meaningful linkage to the sustainable strategies embedded in its traditional governance over time. This study aims to investigate these mechanisms using a historical-interpretive approach, grounded in the collection of information from historical documents, visual and descriptive sources, as well as field observations. The findings indicate that traditional governance in the historic bazaar of Isfahan extended beyond physical dimensions (tangible heritage), encompassing a wide array of intangible values such as the bazaar&rsquo;s relationship with ruling authorities and religious institutions, the presence and engagement of merchants across multiple levels, the complexity and diversity of commercial activities, and the multiplicity of stakeholders. These dimensions called for a comprehensive management model to ensure the continuity of the bazaar&rsquo;s functions and its sustainability within the urban fabric. These mechanisms can be categorized into six key domains:(a) the social system and the bazaar&rsquo;s role in interaction with the urban structure;(b) property ownership and taxation systems;(c) the bazaar as a space for production and craftsmanship;(d) spatial organization and allocation of activities;(e) security provisioning within the bazaar;(f) guild organizations and their internal and external networks.Understanding these values contributes to the integration of traditional management principles with contemporary approaches to global heritage governance, particularly in relation to the fundamental aspects of intangible cultural heritage&mdash;namely self-identity, resilience, cultural identity, authenticity preservation, and alignment with human rights. Such insights are vital for advancing sustainable conservation strategies in historic urban contexts.</span></span></span></span></div> بازار تاریخی اصفهان, سازوکارهای مدیریت سنتی, میراث فرهنگی ناملموس, عناصر کالبدی بازار, حفاظت پایدار Historic Bazaar of Isfahan, Traditional Management Mechanisms, Intangible Cultural Heritage, Physical Elements of the Bazaar, Sustainable Conservation 197 223 http://ciauj-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-844-2&slc_lang=fa&sid=1 Shoeleh Vahdatpour شعله وحدت پور vshoeleh@yahoo.com 10031947532846007012 10031947532846007012 No Department of Restoration, School of Architecture and Environmental Design, Iran University of Scienceand Technology, Tehran, Iran گروه مرمت، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران Asghar Mohammad Moradi اصغر محمد مرادی m_moradi@iust.ac.ir 10031947532846007013 10031947532846007013 No Department of Restoration, School of Architecture and Environmental Design, Iran University of Scienceand Technology, Tehran, Iran گروه مرمت، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران Fatemeh MehdizadehSaradj فاطمه مهدیزاده سراج mehdizadeh@iust.ac.ir 10031947532846007014 10031947532846007014 Yes Department of Restoration, School of Architecture and Environmental Design, Iran University of Scienceand Technology, Tehran, Iran گروه مرمت، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران