1- گروه معماری، دانشکده عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران ، l.rahimi@tabrizu.ac.ir
2- دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
چکیده: (6 مشاهده)
باززندهسازی بافتهای تاریخی، فراتر از یک فرآیند کالبدی، تلاشی جامع برای حفظ هویت فرهنگی، ارتقای کارکردهای اقتصادی و اجتماعی، و حفاظت از میراث معماری ارزشمند شهرهاست. بازار تاریخی تبریز، بهعنوان یکی از بزرگترین و قدیمیترین بازارهای سرپوشیده جهان، علیرغم ارزش بیبدیل فرهنگی و تاریخی خود، با چالشهایی نظیر فرسودگی ساختاری، افت عملکرد اقتصادی و عدم بهرهگیری از فناوریهای نوین در مدیریت و مرمت مواجه است.هدف این پژوهش، شناسایی و اولویتبندی عوامل اثرگذار بر باززندهسازی بازار تبریز بر اساس تجارب موفق جهانی است. برای تحقق این هدف، پژوهش بهصورت ترکیبی انجام شد: در مرحله نخست با رویکرد کیفی و مطالعه تطبیقی نمونههای موفق بینالمللی (مانند بازار بزرگ استانبول و بازار عطبه قاهره) عوامل کلیدی استخراج گردید؛ در مرحله دوم این عوامل با بهرهگیری از روش تصمیمگیری چندمعیاره تاپسیس تحلیل و اولویتبندی شدند. یافتهها نشان میدهد حفظ هویت فرهنگی (با شاخص 1) در جایگاه نخست اهمیت قرار دارد و تأکید میکند که بدون حفظ ویژگیهای تاریخی، اقدامات باززندهسازی اثربخشی مطلوبی نخواهند داشت. پس از آن، اهمیت تاریخی بنا (با شاخص 0.76) و توجه به ارزشهای تاریخی، ضرورت اصلی در برنامهریزی مرمت است. عوامل دیگری نظیر وضعیت فیزیکی و میزان تخریب بنا، بازسازی جزئیات معماری و رعایت استانداردهای محیطی (هرکدام با شاخص 0.7) نیز نقش تعیینکنندهای در موفقیت این فرآیند دارند. همچنین، مشارکت فعال جامعه محلی و استفاده از فناوریهای نوین (هرکدام با شاخص 0.43) از دیگر عوامل کلیدی هستند که بر ضرورت همافزایی میان مدیریت شهری، کسبه و ذینفعان محلی و بهرهگیری از ابزارهای نوین برای مستندسازی و مرمت تأکید دارند. در مقابل، ایمنی و استحکام سازه (با شاخص 0.2) و تأمین منابع مالی پایدار (با شاخص 0) در اولویتهای پایینتر قرار گرفتند که نشاندهنده تقدم عوامل فرهنگی و مدیریتی بر مسائل فنی و اقتصادی در این نوع پروژهها است. نتایج پژوهش بر ضرورت تدوین برنامههای باززندهسازی مبتنی بر حفظ هویت تاریخی، جلب مشارکت مؤثر جامعه محلی، بهرهگیری از فناوریهای نوین و تأمین مالی پایدار تأکید دارد تا بازار تبریز نهتنها بهعنوان یک میراث فرهنگی ارزشمند حفاظت شود، بلکه به بستری برای رونق اقتصادی و توسعه پایدار گردشگری تبدیل گردد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
فرهنگ و سبك زندگي دریافت: 1404/7/24 | پذیرش: 1405/3/9
ارسال پیام به نویسنده مسئول