سال 4، شماره 1 - ( بهار و تابستان 1397 )                   جلد 4 شماره 1 صفحات 15-26 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Wahdattalab M, Ahmadnejad F. An Experimental Investigation of Factors Affecting the Aesthetic Desirability of the Proportions of Iranian-Islamic Domes. CIAUJ. 2018; 4 (1) :15-26
URL: http://ciauj-tabriziau.ir/article-1-214-fa.html
وحدت طلب مسعود، احمدنژاد فرهاد. بررسی تجربی عوامل مؤثر در مطلوبیت زیبایی‌شناسانۀ تناسبات گنبدهای معماری ایرانی- اسلامی. فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی. 1397; 4 (1) :15-26

URL: http://ciauj-tabriziau.ir/article-1-214-fa.html


1- دانشگاه هنر اسلامی تبریز ، m.wahdattalab@tabriziau.ac.ir
2- دانشگاه هنر اسلامی تبریز
چکیده:   (421 مشاهده)
گنبدها و تناسبات آن‏ها نقش مهمی در چشم‌‏نوازی معماری اسلامی بازی می‏‌کنند. هدف این مقاله رمزگشایی از دلایل جذابیت گنبدها و یافتن پاسخ به پرسش‏‌هایی از این دست است: تناسبات چه اهمیتی در معماری دارند و چه عواملی باعث تغییر تناسبات فرم بیرونی گنبدهای ایرانی می‏‌شوند؟ چه نسبتی از اجزای تشکیل‏‌دهنده چفد گنبدها، با استقبال مواجه می‏‌شود؟ مقاله ابتدا به مطالعه و طبقه‌بندی مفهوم تناسب، انواع گنبد و متغیرهای مؤثر در بازتولید شکل بیرونی گنبدها پرداخته و سپس به ارزیابی تجربۀ زیبایی‏‌شناسانۀ آزمودنی‏‌ها با محرک‏‌های بصری دستکاری‏‌شده در بخش شانه و آوگون گنبد، با روش تحلیلِ واریانس با اندازه‌گیری مکرر یک و چندعاملی، اقدام نموده است. در انتخاب گنبدها، دقت شده تا انواع گنبدهای انتخاب‌شده، از نمونه‌هایی باشند که فرم آن‏ها برای آزمودنی‏‌های ایرانی شناخته‌شده‏‌تر هستند. همچنین برای بررسی تأثیر عواملی مانند نور یا مصالح، سه نوع پیش‏‌پرسشنامه توزیع شده است. آزمودنی‌ها  شامل 86 نفر (46 پسر و 40 دختر) و (41 دانشجوی معماری و 45 دانشجوی غیرمعماری)  از بین دانشجویان همۀ دانشکده‌های دانشگاه هنر اسلامی تبریز و به روش دردسترس انتخاب شدند و در آزمون رایانه‌ای که با نرم‌افزار اُپن سِسمی، که ویژۀ این پژوهش طراحی و کدنویسی شده بود، شرکت داده شدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که به‌ویژه در گنبدهایی که آوگون داشتند، می‌توان رابطۀ معناداری ( 2±0.06) بین ترجیحات زیبایی افراد و تناسبات ابعاد تشکیل‌دهندۀ گنبدها مشاهده نمود. این مقاله نشان می‌دهد زیبایی گنبدهای ایرانی- اسلامی، ویژگی تصادفی نیست و از قواعد و اصول زیبایی‌شناسانۀ مشخص پیروی می‏کند.
 
متن کامل [PDF 5177 kb]   (214 دریافت)    

فهرست منابع
1. Ashkan, Maryam, Yahaya Ahmad, and Ezrin Arbi. 2012. Pointed dome architecture in the Middle East and Central Asia: Evolution, definitions of morphology, and typologies. International Journal of Architectural Heritage 6(1): 46‒61. [DOI:10.1080/15583058.2010.501400]
2. Bálek, Martin and Jaroslav Nešetřil. 2004. Towards mathematical aesthetics. Citeseer.
3. Baratta, Alessandro. 2013. On the structural assessment of masonry vaults and domes. International Journal of Mechanics 7(3): 201‒09.
4. Benjafield, John. 1976. The golden rectangle: Some new data. The American journal of psychology 89(4): 737‒43. [DOI:10.2307/1421471]
5. Bertamini, M., C. Byrne, and K. M. Bennett. 2013. Attractiveness is influenced by the relationship between postures of the viewer and the viewed person. i-Perception 4(3): 170‒79. [DOI:10.1068/i0578]
6. Birkhoff, George David. 1933. Aesthetic measure. Cambridge: Harvard University Press. [DOI:10.4159/harvard.9780674734470]
7. Boselie, Frans. 1984. Complex and simple proportions and the aesthetic attractivity of visual patterns. Perception 13(2): 91‒96. [DOI:10.1068/p130091]
8. Branch, N.J. 2011. The dome in Christian and Islamic sacred architecture.
9. Brown, Jennifer Rees, Rick van der Zwan, and Anna Brooks. 2012. Eye of the beholder: Symmetry perception in social judgments based on whole body displays. i-Perception 3(7): 398. [DOI:10.1068/i0495]
10. Cowan, Henry J. 1977. A history of masonry and concrete domes in building construction. Building and Environment 12(1): 1‒24. [DOI:10.1016/0360-1323(77)90002-6]
11. Crasmareanu, Mircea and Cristina-Elena Hreţcanu. 2008. Golden differential geometry. Chaos, Solitons & Fractals 38(5): 1229‒38. [DOI:10.1016/j.chaos.2008.04.007]
12. Davis, Susan T and John C Jahnke. 1991. Unity and the golden section: Rules for aesthetic choice? The American Journal of Psychology 104(2): 257‒77.
13. Djazbi, Seyed Ali Reza. 1985."Iranian arches, according to Ghiasuddin Jamshid Kashani. Asar 10: 166‒74. [In Persian]
14. Fechner, Gustav Theodor. 1871. Zur experimentalen Aesthetik. Hirzel.
15. Fechner, Gustav Theodor. 1876. Vorschule der aesthetik. Breitkopf & Härtel.
16. Friedenberg, Jay. 2012. Aesthetic judgment of triangular shape: Compactness and not the golden ratio determines perceived attractiveness. i-Perception 3(3): 163. [DOI:10.1068/i0484]
17. Godkewitsch, Michael. 1974. The golden section: an artifact of stimulus range and measure of preference. The American Journal of Psychology 87(1‒2): 269‒77. [DOI:10.2307/1422021]
18. Grütter, Jörg Kurt. 1987. Ästhetik der Architektur: Grundlagen der Architektur-Wahrnehmung. Translated by Jahanshah Pakzad. 2007. Tehran: Shahid Beheshti University. [in Persian].
19. Gye, D. H. 1988. Arches and domes in Iranian Islamic Buildings: An engineer's perspective. Iran 26: 129‒44.
20. Herz-Fischler, Roger. 2001. Proportions in the Architecture Curriculum. Nexus Network Journal 3(2): 163‒85. [DOI:10.1007/s00004-001-0032-7]
21. Huerta Fernández, Santiago and Ricardo Aroca Hernández-Ros. 1989. Masonry Domes: A study on proportion and similarity. In Proceedings of IASS 30th Anniversary World Congress, Madrid 11-15 September 1989. Vol. 1.
22. Huerta, Santiago. 2007. Oval domes: History, geometry and mechanics. Nexus Network Journal 9(2):211‒48. [DOI:10.1007/s00004-007-0040-3]
23. Kheyri, Ali. 2010. The arch of Iranian Islamic architecture in Moftah al-Hassab Ghiyasuddin Kashani. Book of Science and Technology 129(4): 28‒34. [in Persian].
24. Lefebvre, Vladimir A. 1992. A rational equation for attractive proportions. Journal of Mathematical Psychology 36(1): 100‒28. [DOI:10.1016/0022-2496(92)90054-B]
25. Mahshid, Minoo, Alireza Khoshvaghti, Masoud Varshosaz, and Naser Vallaei. 2004. Evaluation of "golden proportion" in individuals with an esthetic smile. Journal of Esthetic and Restorative Dentistry 16(3): 185‒92. [in Persian]. [DOI:10.1111/j.1708-8240.2004.tb00032.x]
26. Marlowe, Frank, and Adam Wetsman. 2001. Preferred waist-to-hip ratio and ecology. Personality and individual differences 30(3): 481‒89. [DOI:10.1016/S0191-8869(00)00039-8]
27. Marlowe, Frank, Coren Apicella, and Dorian Reed. 2005. Men's preferences for women's profile waist-to-hip ratio in two societies. Evolution and Human Behavior 26(6): 458‒68. [DOI:10.1016/j.evolhumbehav.2005.07.005]
28. McManus, I. C., Richard Cook, and Amy Hunt. 2010. Beyond the golden section and normative aesthetics: Why do individuals differ so much in their aesthetic preferences for rectangles? Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts 4(2): 113. [DOI:10.1037/a0017316]
29. McManus, I. C. 1980. The aesthetics of simple figures. British Journal of Psychology 71(4): 505‒24. [DOI:10.1111/j.2044-8295.1980.tb01763.x]
30. Piehl, Jochen. 1978. The golden section: The "true" ratio? Perceptual and Motor Skills 46(3): 831‒34. [DOI:10.2466/pms.1978.46.3.831]
31. Pirnia, Karim, and Zohreh Bozorgmehri. 1366. Arches and vaults. Asar 24: 5‒45. [in Persian].
32. ———. 1370. Dome in Iranian architecture. Asar 20: 5‒139. [in Persian]
33. Raghubir, Priya and Eric A. Greenleaf. 2006.Ratios in proportion: What should the shape of the package be? Journal of Marketing 70(2): 95‒107. [DOI:10.1509/jmkg.70.2.095]
34. Russell, Phil A. 2000. Testing the aesthetic significance of the golden-section rectangle. Perception-London 29(12): 1413‒22. [DOI:10.1068/p3037]
35. Seghers, M. J., J. J. Longacre, and G. A. Destefano. 1964. The golden proportion and beauty. Plastic and Reconstructive Surgery 34 (4): 382‒86. [DOI:10.1097/00006534-196410000-00007]
36. Sharp, John. 2002. Richard Padovan–Proportion: Science, Philosophy, Architecture. Nexus Network Journal 4(1): 113‒22. [DOI:10.1007/s00004-001-0008-7]
37. Sinclair, Nathalie. 2004. The roles of the aesthetic in mathematical inquiry. Mathematical Thinking and Learning 6(3): 261‒84. [DOI:10.1207/s15327833mtl0603_1]
38. Singh, Devendra. 2002. Female mate value at a glance: Relationship of waist-to-hip ratio to health, fecundity and attractiveness. Neuroendocrinology Letters 23(4): 81‒91.
39. Tymoczko, Dmitri. 2011. A geometry of music: harmony and counterpoint in the extended common practice. Oxford University Press.
40. Wahdattalab, Massoud, and Elham Rezayizadeh. 2016. Dome morphology (research on aesthetic proportions and distribution of domes of mosques in central plateau of Iran). Firoozeh Islam (Islamic Architecture and Urban Planning) 2(2): 109‒24. [in Persian]
41. Weber, Jürgen. 2002. The judgment of the eye: The metamorphoses of geometry–One of the sources of visual perception and consciousness. Springer. [DOI:10.1007/978-3-7091-6112-8]
42. Zomarshidi, Hosein 1967. Arch and vaults in Iranian architecture. Tehran: Keyhan Publications. [in Persian]

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به نشریه فرهنگِ معماری و شهرسازی اسلامی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | Culture of Islamic Architecture and Urbanism Journal

Designed & Developed by : Yektaweb