بازآفرینی شهری هویت‌محور: راهبردهایی برای احیای خاطرۀ جمعی در فضاهای آیینی (مورد مطالعه: میدان پیر رودبند دزفول) - فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی
دوفصلنامه                   برگشت به فهرست مقالات | برگشت به فهرست نسخه ها

XML Print

بازآفرینی شهری هویت‌محور: راهبردهایی برای احیای خاطرۀ جمعی در فضاهای آیینی (مورد مطالعه: میدان پیر رودبند دزفول)
مریم سخاوت*1 ، بهزاد وثیق
1- ، m.sekhavat@stu.qom.ac.ir
چکیده:   (2 مشاهده)
میدان‌های تاریخی–آیینی به‌عنوان بسترهای شکل‌گیری خاطرۀ جمعی و بازنمایی هویت فرهنگی، در فرآیند توسعۀ شهری اغلب دچار تداخل عملکردی و گسست معنایی شده‌اند. محدودۀ تاریخی پیر رودبند دزفول دارای موقعیتی ویژه به لحاظ کالبدی، طبیعی، فرهنگی و آئینی می‌باشد که از گذشته‌های دور محل تجمعات آئینی مردم دزفول بوده است ولی اکنون دچار چالش ها و تنگناهایی شده است که ضرورت برنامه‌ریزی شهری برای برگزاری این آئین، مبتنی بر خاطرۀ جمعی احساس می‌شود.  هدف این پژوهش، تدوین راهبردهای بازآفرینی این میدان با تأکید بر ارتقاء مؤلفه‌های هویت و خاطرۀ جمعی است. سوال اصلی تحقیق این است که در جهت بازآفرینی میدان آئینی پیر رودبند دزفول چه راهبردها، سیاستها و برنامه های شهری با توجه به معیارهای هویت بخش و خاطره انگیز این مکان می توان اتخاذ نمود؟ روش تحقیق در این مطالعه، ترکیبی از تحلیل کیفی و راهبردی است که با استفاده از مدل SWOT و بر پایه مشاهدات میدانی و تحلیل‌های پیشین انجام گرفته است. ابتدا نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدیدهای موجود در سه بُعد کالبدی، عملکردی و معنایی استخراج و تحلیل گردید و سپس بر اساس آن، راهبردهای بازآفرینی در قالب چهار دسته (SO، ST، WO، WT) ارائه شد. نتایج نشان می‌دهد که مهم‌ترین چالش میدان، ضعف در کارکرد آیینی معاصر، تداخل با نظام دسترسی و کاهش حس تعلق ساکنین است. راهبردهای پیشنهادی از جمله ساماندهی کالبد فضا متناسب با آیین‌ها، بازتعریف مسیرهای حرکت، تقویت خوانایی و نشانه‌های هویتی و ارتقاء مشارکت اجتماعی، می‌تواند به احیای نقش فرهنگی–اجتماعی میدان و بازپیوند آن با خاطره و هویت جمعی منجر شود. این راهبردها، الگویی قابل تعمیم برای بازآفرینی فضاهای آیینی در بافت‌های تاریخی شهرهای ایرانی فراهم می‌آورد.
 
واژه‌های کلیدی: بازآفرینی شهری، راهبرد، مدل SWOT، خاطرۀ جمعی، هویت جمعی، پیر رودبند، دزفول
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: مطالعات تطبیقی معماری و شهرسازی در حوزه فرهنگی ایران
دریافت: 1404/5/26 | پذیرش: 1404/10/28
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 | Culture of Islamic Architecture and Urbanism Journal

Designed & Developed by : Yektaweb